De Socratische methode is een eeuwenoude onderwijsvorm waarbij de docent niet vertelt hoe het zit, maar vragen stelt tot de leerling zelf tot het juiste inzicht komt. In deze werkvorm programmeren we AI om deze rol aan te nemen. De student wordt geconfronteerd met zijn eigen denkfouten op het gebied van bijvoorbeeld het verschil tussen kosten en uitgaven, of strategie versus tactiek.
Werkvorm
Socratic Tutor: De Misconceptie-Loop
- Doel van activiteit
-
- Voorkennis activeren
- Metacognitie bevorderen
- Kritisch denken
- Aantal studenten
-
- Kleine groep
- Medium groep
- Grote groep
- Tijdsduur
-
- < 60 minuten
- Lesfases
-
- Tijdens de les
- Synchroon
-
- Synchroon
- Voorbereidingstijd
-
- < 30 minuten
Deze werkvorm is voor het identificeren en corrigeren van persoonlijke misconcepties over specifieke bedrijfskundige theorieën door middel van actieve dialoog en zelfreflectie.
Stappenplan voor de student
1. Prompting
Kopieer de volgende instructie naar de AI (bijv. HvA AI Chat):
“Je bent een Socratische tutor voor een student Bedrijfskunde. Mijn doel is om te testen of ik het concept [BIJVOORBEELD: LIQUIDITEIT] echt begrijp. Geef me nooit direct het antwoord. Stel me telkens één korte, kritische vraag om mijn kennis te testen. Als ik een fout maak of een misconceptie heb, stel dan een vervolgvraag die me helpt mijn eigen denkfout te ontdekken. Begin met een openingsvraag over de kern van dit concept.”
2. De dialoog
Beantwoord de vragen van de AI. Probeer niet te gokken, maar leg uit hoe jij denkt dat het zit.
3. Detectie
Zodra de AI doorvraagt (“Weet je zeker dat een winstgevend bedrijf altijd genoeg geld op de bank heeft?”), stop je even. Ga terug naar je literatuur: waar zit de mogelijke denkfout?
4. Correctie
Formuleer een nieuw antwoord op basis van je herstelde inzicht.
5. Afronding
Vraag de AI na 5 à 6 vragen om een korte evaluatie: “Welke misconceptie zag jij in mijn eerdere antwoorden en heb ik die nu gecorrigeerd?”
Voorwaarden voor een gewenst resultaat
- Specifiek onderwerp: De student moet een specifiek concept invoeren (geen “bedrijfskunde” in het algemeen, maar “Porter’s Vijfkrachtenmodel” of “Balans vs. Resultatenrekening”).
- Eerlijkheid: De student mag geen informatie kopiëren van internet om de AI te pleasen; de dialoog werkt alleen bij eigen verwoording.
- Kritische houding: De student moet beseffen dat AI ook fouten kan maken (hallucinaties) en moet de AI-vragen toetsen aan het studieboek.
Werkt nog beter wanneer:
- Buddy-check: Studenten na de AI-sessie in duo’s hun chatgeschiedenis laten zien. “Kijk, de AI ‘vong’ mij op het feit dat ik dacht dat afschrijvingen een uitgave zijn.”
- Plenaire ‘Oogst’: De docent aan het eind van de les vraagt: “Welke vraag van de AI deed je echt even twijfelen?” Dit maakt de meest voorkomende misconcepties in de groep inzichtelijk.
- Vastleggen: Studenten de belangrijkste ‘aha-erlebnis’ laten opschrijven in hun logboek of portfolio.
Benodigde materialen
- Laptop of tablet per student.
- Toegang tot een AI-tool (bijv. de HvA-brede AI-omgeving indien beschikbaar).
- De basistheorie (boek of digitale leeromgeving) bij de hand als referentiemateriaal.
- De ‘Socratische Prompt’ (geprojecteerd op het bord of gedeeld via de DLO).
Rol van de docent & AI-competentie
In deze werkvorm ben jij als docent de procesbegeleider. Je loopt rond en kijkt mee met de chats. Je intervenieert als een student vastloopt in een ‘loop’ met de AI.
Geoefende AI-competentie: Promptstrategie (het dwingen van AI in een didactische rol in plaats van een antwoordmachine) en Output-evaluatie (herkennen of de vragen van AI bedrijfskundig hout snijden).
Vraag eventueel aan AI om een voorbeeld-promptset te maken voor drie verschillende thema’s die je aan je studenten kan geven.